Witamy w
  
Zarząd Główny

Łazienki Królewskie
Ermitaż - Warszawa
tel.  (22) 6296226
fax  (22) 6224674

 

Mapa Światowego Dziedzictwa

    
    Map24 po polsku

 

      

Zarząd Główny Towarzystwa Opieki nad Zabytkami

EDDz w ramach Programu Operacyjnego MKiDN
"DZIEDZICTWO KULTUROWE" - Priorytet 5 - Tworzenie zasobów cyfrowych dziedzictwa kulturowego
realizuje projekt: "Digitalizacja materiałów fotograficznych - pozytywów historycznych pochodzących ze zbiorów dawnego Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości z lat 1906-1939."

Zrealizowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 


>> Opis projektu << - zobacz: Baza wglądówek


Osoby chcące uzyskać więcej informacji lub skorzystać z pełnowymiarowego skanu fotografii - powinny kontaktować sie z p. Piotrem Jamskim w Instytucie Sztuki PAN
email: piotr.jamski@ispan.pl
.

Udostępnione fotografie są w trakcie kwerendy historycznej i szczegółowego opisywania.

Projekt realizowany jest we współpracy z Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk

W zbiorach Instytutu Sztuki PAN znajduje się zbiór ponad 6 000 pozytywów fotografii wykonanych przez członków Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, działającego w latach 1906-1939 najpierw na terenach zaboru rosyjskiego, a potem w wolnej Polsce. Przystępując do realizacji projektu, którego celem była pełna digitalizacja tego kruchego zbioru, liczyliśmy na to, że znajdziemy na fotografiach wiele unikalnych świadectw nieistniejących już polskich zabytków. Zdjęcia te pochodzą, bowiem przede wszystkim z okresu poprzedzającego I wojnę światową, a ich autorzy świadomie utrwalali na nich kościoły, zamki, kapliczki itp., które zagrożone były przez przesuwające się wojenne fronty lub - jak małe drewniane kościółki - skazane, ze względu na starość i szczupłość miejsca, na rozbiórkę. Szybko okazało się jednak, że wartość fotografii Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości nie ogranicza się tylko do tego cennego świadectwa. Zdjęcia wyraźnie odsłaniają panujące wówczas podejście do tego, czym jest zabytek, teorie i możliwości konserwatorskie. Nie spodziewaliśmy się jednak znaleźć wśród fotografii mających dokumentować zabytki zdjęć drewnianych dziecięcych kołysek, kobiet robiących pranie w rzece, malowniczych krajobrazów, portretów prowincjonalnych plebanów, które dla fotografa zdały się być ważniejsze od samego zabytku.
Kalisz, IS PAN, B 8577R, 1919 r. Pozytywy ze zbioru TOnZP są, więc nie tylko cennym świadectwem fotografii dokumentacyjnej, ale mogą być również ważnym źródłem dla etnografa dzięki zatrzymaniu w kadrze nieistniejących już polskich krajobrazów. Co więcej, tego typu zdjęcia są nie tylko małą częścią zbioru, sympatycznym dodatkiem, lecz stanowią o jego charakterze: wydaje się, ze dla członków Towarzystwa fotografia była nie tyle narzędziem do lepszego utrwalania zabytków, ile zabytki często stanowiły pretekst do fotograficznej przygody podczas inwentaryzacyjnych wędrówek. To, że wiele z tych zdjęć można nazwać artystycznymi, że tchną one życiem, pełno w nich ludzi, krajobrazu, codziennych przedmiotów to jednak nie tylko wynik zafascynowania możliwościami fotografii, ale również zupełnie innego niż dzisiaj rozumienia konserwacji i inwentaryzacji zabytków.

Osiek, IS PAN, B 764 Cenny zbiór fotografii TOnZP jest do dziś mało znany, udostępniany wąskiej grupie specjalistów. Nowoczesne technologie mogą jednak tę sytuację zmienić. Internetowa galeria, jaka powstanie w ramach projektu będzie prezentować zdjęcia ze zbioru TOnZP będące przedmiotem digitalizacji. Zbiór ten niewątpliwie pokazuje urok, charakter i znaczenie tej archiwalnej kolekcji (od zdjęć czysto inwentaryzacyjnych po piękne fotograficzne impresje), kontekst, w jakim powstawały zdjęcia (podróż, odkrywanie i ratowanie zabytków), jednocześnie odsłaniając ważną kartę z historii polskiej fotografii. Galeria stanowi zapowiedź przygotowywanego pełnego katalogu tego zbioru (w postaci cyfrowej bazy danych), mającego udostępnić, obejmującą ponad 18 tysięcy negatywów, pozytywów, planów, rysunków, notatek i kart sprawozdań, całą zachowaną w zbiorach Instytutu Sztuki PAN spuściznę Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości.

                             Ewa Manikowska, Piotr Jacek Jamski

Uznając, że wiedza o archiwaliach TOnZP wśród osób zainteresowanych poznawaniem historii Polski i jej dziedzictwa kulturowego jest zbyt mała - pragniemy zmienić to pokazując materiały poglądowe o zasobach w IS PAN. Znajdziecie tu Państwo skrócone informacje o realizacji tego projektu wraz z wybranymi fotografiami dającymi wyobrażenie o dostępnym zbiorze archiwaliów. A w konsekwencji realizacji tego projektu powstanie galeria "wglądówek" wszystkich skanowanych archiwalnych fotografii.
Dostęp do materiałów archiwalnych jest w Instytucie Sztuki PAN, zgodnie z procedurami tam obowiązującymi dla osób pragnących skorzystać z zasobów Instytutu.

Przykłady skanowanych fotografii:


Sulejów Podklastorze, IS PAN, B 2927, fot. Jarosław Wojciechowski Warszawa, IS PAN, B 8867, fot. Jaworski, 1920 r. Będzin, IS PAN, B 1472, fot. J. Nowicki, 1907 r. Sandomierz, IS PAN, B 2696 Iłża, IS PAN, B 1850, fot. Kazimierz Broniewski Końskowola, IS PAN, B 2067, fot. Juliusz Kłos, 1913 r. Osiek, IS PAN, B 764 Czerwińsk, IS PAN, B 6803R, fot. J. Nowicki, 1916 r.
statystyka