Łazienki Królewskie
Ermitaż - Warszawa
fax (22) 6224674
Map24 po polsku
Zarząd Główny Towarzystwa Opieki nad Zabytkami
w ramach Programu Operacyjnego MKiDN
"DZIEDZICTWO KULTUROWE" -
Priorytet 5 - Tworzenie zasobów cyfrowych dziedzictwa kulturowego
realizuje projekt: "Digitalizacja materiałów fotograficznych -
pozytywów historycznych pochodzących ze zbiorów dawnego Towarzystwa
Opieki nad Zabytkami Przeszłości z lat 1906-1939."
Zrealizowano ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
>> Opis projektu << - zobacz: Baza wglądówek
Osoby chcące uzyskać więcej informacji lub skorzystać z pełnowymiarowego skanu fotografii
- powinny kontaktować sie z p. Piotrem Jamskim w Instytucie Sztuki PAN
email: piotr.jamski@ispan.pl.
Udostępnione fotografie są w trakcie kwerendy historycznej i szczegółowego opisywania.
Projekt realizowany jest we współpracy z
Instytutem Sztuki Polskiej Akademii Nauk
W zbiorach Instytutu Sztuki PAN znajduje się zbiór ponad 6 000
pozytywów fotografii wykonanych przez członków Towarzystwa Opieki nad
Zabytkami Przeszłości, działającego w latach 1906-1939 najpierw na
terenach zaboru rosyjskiego, a potem w wolnej Polsce. Przystępując do
realizacji projektu, którego celem była pełna digitalizacja tego
kruchego zbioru, liczyliśmy na to, że znajdziemy na fotografiach wiele
unikalnych świadectw nieistniejących już polskich zabytków. Zdjęcia te
pochodzą, bowiem przede wszystkim z okresu poprzedzającego I wojnę
światową, a ich autorzy świadomie utrwalali na nich kościoły, zamki,
kapliczki itp., które zagrożone były przez przesuwające się wojenne
fronty lub - jak małe drewniane kościółki - skazane, ze względu na
starość i szczupłość miejsca, na rozbiórkę. Szybko okazało się jednak,
że wartość fotografii Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości nie
ogranicza się tylko do tego cennego świadectwa. Zdjęcia wyraźnie
odsłaniają panujące wówczas podejście do tego, czym jest zabytek, teorie
i możliwości konserwatorskie. Nie spodziewaliśmy się jednak znaleźć
wśród fotografii mających dokumentować zabytki zdjęć drewnianych
dziecięcych kołysek, kobiet robiących pranie w rzece, malowniczych
krajobrazów, portretów prowincjonalnych plebanów, które dla fotografa
zdały się być ważniejsze od samego zabytku.
Pozytywy ze zbioru TOnZP są, więc nie tylko cennym świadectwem
fotografii dokumentacyjnej, ale mogą być również ważnym źródłem dla
etnografa dzięki zatrzymaniu w kadrze nieistniejących już polskich
krajobrazów. Co więcej, tego typu zdjęcia są nie tylko małą częścią
zbioru, sympatycznym dodatkiem, lecz stanowią o jego charakterze: wydaje
się, ze dla członków Towarzystwa fotografia była nie tyle narzędziem do
lepszego utrwalania zabytków, ile zabytki często stanowiły pretekst do
fotograficznej przygody podczas inwentaryzacyjnych wędrówek. To, że
wiele z tych zdjęć można nazwać artystycznymi, że tchną one życiem,
pełno w nich ludzi, krajobrazu, codziennych przedmiotów to jednak nie
tylko wynik zafascynowania możliwościami fotografii, ale również
zupełnie innego niż dzisiaj rozumienia konserwacji i inwentaryzacji
zabytków.
Cenny zbiór fotografii TOnZP jest do dziś mało znany, udostępniany
wąskiej grupie specjalistów. Nowoczesne technologie mogą jednak tę
sytuację zmienić. Internetowa galeria, jaka powstanie w ramach projektu
będzie prezentować zdjęcia ze zbioru TOnZP będące przedmiotem
digitalizacji. Zbiór ten niewątpliwie pokazuje urok, charakter i
znaczenie tej archiwalnej kolekcji (od zdjęć czysto inwentaryzacyjnych
po piękne fotograficzne impresje), kontekst, w jakim powstawały zdjęcia
(podróż, odkrywanie i ratowanie zabytków), jednocześnie odsłaniając
ważną kartę z historii polskiej fotografii. Galeria stanowi zapowiedź
przygotowywanego pełnego katalogu tego zbioru (w postaci cyfrowej bazy
danych), mającego udostępnić, obejmującą ponad 18 tysięcy negatywów,
pozytywów, planów, rysunków, notatek i kart sprawozdań, całą zachowaną w
zbiorach Instytutu Sztuki PAN spuściznę Towarzystwa Opieki nad Zabytkami
Przeszłości.
Ewa Manikowska, Piotr Jacek Jamski
Uznając, że wiedza o archiwaliach TOnZP wśród osób zainteresowanych
poznawaniem historii Polski i jej dziedzictwa kulturowego jest zbyt mała
- pragniemy zmienić to pokazując materiały poglądowe o zasobach w IS
PAN. Znajdziecie tu Państwo skrócone informacje o realizacji tego
projektu wraz z wybranymi fotografiami dającymi wyobrażenie o dostępnym
zbiorze archiwaliów. A w konsekwencji realizacji tego projektu powstanie
galeria "wglądówek" wszystkich skanowanych archiwalnych fotografii.
Dostęp do materiałów archiwalnych jest w Instytucie Sztuki PAN, zgodnie
z procedurami tam obowiązującymi dla osób pragnących skorzystać z
zasobów Instytutu.
Przykłady skanowanych fotografii:
